کمکهای اولیه برای فرد سرما زده

بیشتر آسیب‌های ناشی از سرما در قسمت‌های برهنه و بدون پوشش بدن، مانند صورت، انگشتان دست و پا رخ می‌دهد. هرگاه دمای هوا پایین‌تر از صفر درجه سلسیوس باشد، خطر یخ‌زدگی و آسیب‌های سرما جدی می‌شود. یخ‌زدگی محدود به سطح پوست را سرمازدگی (Frostbite) و یخ‌ زدگی که به اعماق پوست و عضله آسیب رساند را سرماگزیدگی می‌نامند. آکادمی آموزش بقا در طبیعت البرز

سرمازدگی چیست؟

سرمازدگی در اثر یخ زدن آب روی پوست رخ می‌دهد و پوست را قرمز و متورم می‌کند. هرچند این نوع یخ‌زدگی دردناک است، پس از گرم شدن اثری از آن باقی نمی‌ماند. با این حال، سرمازدگی مکرر در یک نقطه می‌تواند پوست را خشک، ترک‌خورده و حساس کند.

تشخیص سرمازدگی از سرماگزیدگی دشوار است، زیرا سرمازدگی ممکن است نخستین نشانه یک سرماگزیدگی در حال پیشرفت باشد. برای درمان سرمازدگی به روش‌های زیر عمل کنید:

1. ناحیه سرمازده را با گذاشتن بخش گرم بدن در مجاورت آن، به آرامی گرم کنید. برای مثال دست برهنه را زیر بغل یا روی شکم قرار دهید، یا آن را در معرض هوای گرم بگیرید.
2. از مالش دادن ناحیه آسیب‌دیده خودداری کنید. پس از گرم شدن، ناحیه ممکن است قرمز شده و دچار گزگز شود که طبیعی است.

سرماگزیدگی چیست؟

سرماگزیدگی زمانی رخ می‌دهد که دمای محیط به زیر صفر برسد. این آسیب بیشتر پا، دست، گوش و بینی را درگیر می‌کند، زیرا این نواحی عضلات کمی دارند و از مراکز تولید گرمای بدن دور هستند. خطرناک‌ترین پیامد سرماگزیدگی، گانگرن (قانقاریا) و قطع عضو است.

تشخیص شدت آسیب

شدت و وسعت سرماگزیدگی را تا چند ساعت پس از آب شدن یخ نمی‌توان به دقت مشخص کرد. پیش از آن می‌توان تشخیص داد که آسیب سطحی است یا عمقی، اما حتی پزشکان هم باید تا آب شدن کامل یخ صبر کنند تا وسعت آسیب را ارزیابی کنند.

علائم سرماگزیدگی سطحی

• رنگ پوست سفید، براق یا زرد مایل به خاکستری است.
• ناحیه آسیب‌دیده بسیار سرد و بی‌حس است و ممکن است احساس سوزش، گزگز یا درد وجود داشته باشد.
• با فشار آرام و محکم روی پوست، سطح آن سفت یا دلمه‌ای احساس می‌شود، در حالی که بافت زیرین نرم است.

علائم سرماگزیدگی عمیق

• ناحیه آسیب‌دیده کاملاً سرد و سفت است و زیر فشار فرو نمی‌رود.
• پوست سرد، رنگ‌پریده و براق به نظر می‌رسد.
• دردی که پیش‌تر احساس می‌شد ناگهان متوقف می‌شود.
• پس از گرم کردن، ممکن است تاول ایجاد شود.

پس از آب شدن یخ ناحیه، سرماگزیدگی را می‌توان مانند سوختگی به درجات مختلف تقسیم‌بندی کرد.

اقدامات کمک‌های اولیه سرماگزیدگی

در صورت وقوع سرماگزیدگی، این مراحل را به ترتیب انجام دهید:

1. مصدوم را از محیط سرد به مکانی گرم منتقل کنید.
2. لباس‌ها یا هر چیزی که ممکن است جریان خون را مختل کند، دربیاورید.
3. هرچه سریع‌تر مراقبت‌های پزشکی را دنبال کنید.
4. یک گاز استریل و خشک بین انگشتان دست و پا بگذارید تا رطوبت جذب شده و انگشتان به هم نچسبند.
5. ناحیه آسیب‌دیده را کمی بالا نگه دارید تا درد و تورم کاهش یابد.

مطلب کاربردی دیگر: بهمن در کوهستان و مواردی که می توانند جان شما را نجات دهند

درمان در مناطق دور از دسترس

اگر مصدوم در منطقه‌ای غیرمسکونی قرار دارد و فاصله تا مرکز درمانی بیش از یک ساعت است و آب گرم در دسترس دارید، از روش گرم و مرطوب کردن استفاده کنید:

به مصدوم آسپیرین (فقط برای بزرگسالان) یا ایبوپروفن بدهید تا درد و التهاب کاهش یابد.

ناحیه سرماگزیده را در آب گرم ۳۹ تا ۴۰ درجه سلسیوس قرار دهید. اگر دماسنج ندارید، مقداری آب را روی قسمت داخلی بازو بریزید یا آرنج خود را در آن فرو کنید تا مطمئن شوید آب به اندازه کافی گرم است و داغ نیست. دمای آب را با افزودن تدریجی آب گرم ثابت نگه دارید. این فرآیند معمولاً ۲۰ تا ۴۰ دقیقه طول می‌کشد یا تا زمانی ادامه می‌یابد که بافت‌ها نرم شوند. برای آسیب‌های صورت یا گوش، یک پارچه گرم و مرطوب روی ناحیه بگذارید و آن را مرتب عوض کنید.

مطلب کاربردی دیگر: هیپوترمی (Hypothermia) و راه های کمک به فرد مصدوم

پس از آب شدن کامل یخ ناحیه:

مصدوم را به عنوان یک بیمار بستری در نظر بگیرید، زیرا ممکن است پس از گرم شدن نتواند از پا استفاده کند.

ناحیه را از تماس با لباس یا بستر دور نگه دارید.

بین انگشتان دست و پا گاز خشک و استریل بگذارید.

ژل آلوورا (صبرزرد) به ناحیه آسیب‌دیده بمالید تا به ترمیم پوست کمک کند.